Math ClubMath Club
v1 · padrão canônico

Lekcja 12 — Koło trygonometryczne i radiany

Uogólnienie funkcji trygonometrycznych poprzez koło jednostkowe. Radiany jako jednostka naturalna. Tożsamości fundamentalne i okresowość.

Used in: 1º rok Liceum · Equiv. Math II japoński · Equiv. Klasse 10 niemiecki

P(θ)=(cosθ,sinθ)na koła jednostkowegoP(\theta) = (\cos\theta,\, \sin\theta) \quad \text{na koła jednostkowego}
Choose your door

Rigorous notation, full derivation, hypotheses

Definicja poprzez koło jednostkowe

"The unit circle is a circle of radius 1 centered at the origin. The (x, y) coordinates of a point on this circle, where the angle in standard position is t, are (cos t, sin t)." — OpenStax Algebra and Trigonometry 2e, §5.3

Radiany vs stopnie

π rad=180°,1 rad57,296°\pi \text{ rad} = 180°, \qquad 1 \text{ rad} \approx 57{,}296°
(1)
what this means · Radian to kąt środkowy, który wyznacza łuk o długości równej promieniowi. Ponieważ obwód koła jednostkowego wynosi 2π, pełny obrót (360°) odpowiada 2π radianom. W analizie matematycznej zawsze używa się radianów: tożsamość (sin x)' = cos x obowiązuje tylko w tej jednostce.
θP(θ)cos θsin θxy(1,0)koło jednostkowe (r=1)

Koło trygonometryczne. Dla każdego kąta θ, punkt P(θ) = (cos θ, sin θ). Okresowość: obrót o 2π powraca do punktu początkowego.

Tożsamość pitagorejska

cos2θ+sin2θ=1\cos^2\theta + \sin^2\theta = 1
what this means · Bezpośrednia konsekwencja faktu, że P(θ) leży na kole jednostkowym (x² + y² = 1). Uogólnia Twierdzenie Pitagorasa na dowolny θ ∈ ℝ.

Okresowość

sin(θ+2π)=sinθcos(θ+2π)=cosθθR\sin(\theta + 2\pi) = \sin\theta \qquad \cos(\theta + 2\pi) = \cos\theta \qquad \forall\,\theta \in \mathbb{R}

Kąty różniące się o wielokrotności 2π2\pi określają ten sam punkt na kole: nazywane są kątami współterminalnymi.

Znaki w poszczególnych ćwiartkach

Ćwiartkaθ\theta (rad)sinθ\sin\thetacosθ\cos\thetatanθ\tan\theta
I(0,π/2)(0,\, \pi/2)++++++
II(π/2,π)(\pi/2,\, \pi)++--
III(π,3π/2)(\pi,\, 3\pi/2)--++
IV(3π/2,2π)(3\pi/2,\, 2\pi)-++-

Kąty szczególne

θ\theta00π/6\pi/6π/4\pi/4π/3\pi/3π/2\pi/2π\pi3π/23\pi/22π2\pi
sin\sin001/21/22/2\sqrt{2}/23/2\sqrt{3}/211001-100
cos\cos113/2\sqrt{3}/22/2\sqrt{2}/21/21/2001-10011

Tożsamości symetrii

Przykłady rozwiązane

Exercise list

40 exercises · 10 with worked solution (25%)

Application 23Understanding 9Modeling 6Challenge 1Proof 1
  1. Ex. 12.1ApplicationAnswer key

    Konwertuj 60°60° na radiany.

  2. Ex. 12.2Application

    Konwertuj 225°225° na radiany.

  3. Ex. 12.3Application

    Konwertuj 120°120° na radiany.

  4. Ex. 12.4Application

    Konwertuj π/3\pi/3 rad na stopnie.

  5. Ex. 12.5ApplicationAnswer key

    Konwertuj 7π/47\pi/4 rad na stopnie.

  6. Ex. 12.6Application

    Konwertuj 11 rad na stopnie (wynik przybliżony).

  7. Ex. 12.7ApplicationAnswer key

    Znajdź kąt współterminalny w [0,2π)[0, 2\pi) dla (a) 11π/411\pi/4 i (b) π/6-\pi/6.

  8. Ex. 12.8Application

    Konwertuj 150°-150° na radiany.

  9. Ex. 12.9ApplicationAnswer key

    Konwertuj π/12\pi/12 rad na stopnie.

  10. Ex. 12.10Application

    Konwertuj 400°400° na radiany. Jaki jest kąt współterminalny w [0,2π)[0, 2\pi)?

  11. Ex. 12.11ApplicationAnswer key

    Oblicz sin(π/6)\sin(\pi/6) i cos(π/6)\cos(\pi/6).

  12. Ex. 12.12Application

    Oblicz sin(2π/3)\sin(2\pi/3) i cos(2π/3)\cos(2\pi/3).

  13. Ex. 12.13Application

    Oblicz sin(π)\sin(\pi) i cos(π)\cos(\pi).

  14. Ex. 12.14Application

    Oblicz sin(3π/2)\sin(3\pi/2) i cos(3π/2)\cos(3\pi/2).

  15. Ex. 12.15Application

    Oblicz sin(7π/6)\sin(7\pi/6) i cos(7π/6)\cos(7\pi/6).

  16. Ex. 12.16Application

    Oblicz sin(11π/6)\sin(11\pi/6).

  17. Ex. 12.17Application

    Oblicz cos(5π/4)\cos(5\pi/4).

  18. Ex. 12.18Application

    Oblicz sin(5π/3)\sin(5\pi/3).

  19. Ex. 12.19Application

    Oblicz tan(π/3)\tan(\pi/3).

  20. Ex. 12.20Application

    Oblicz cos(π/4)\cos(-\pi/4) używając parzystości i poprzez redukcję do ćwiartki. Potwierdź, że obie metody się zgadzają.

  21. Ex. 12.21ApplicationAnswer key

    Oblicz tan(7π/6)\tan(7\pi/6).

  22. Ex. 12.22Application

    Oblicz cos(29π/6)\cos(29\pi/6). (Zredukuj przez okresowość zanim zidentyfikujesz ćwiartką.)

  23. Ex. 12.23Application

    Oblicz sin(13π/4)\sin(-13\pi/4).

  24. Ex. 12.24UnderstandingAnswer key

    Numerycznie weryfikuj, że cos2(π/3)+sin2(π/3)=1\cos^2(\pi/3) + \sin^2(\pi/3) = 1.

  25. Ex. 12.25Understanding

    Użyj tożsamości parzystości aby obliczyć sin(π/4)\sin(-\pi/4) bez używania ćwiartki. Zinterpretuj geometrycznie.

  26. Ex. 12.26Understanding

    Udowodnij, że sin(θ+π)=sinθ\sin(\theta + \pi) = -\sin\theta używając wzoru sumy. Podaj interpretację geometryczną.

  27. Ex. 12.27Understanding

    Udowodnij, że cos(π/2θ)=sinθ\cos(\pi/2 - \theta) = \sin\theta używając wzoru różnicy kosinusa. Wyjaśnij, dlaczego to uzasadnia nazwę "kosinus".

  28. Ex. 12.28Understanding

    Wyprowadź tożsamość cos(2θ)=12sin2θ\cos(2\theta) = 1 - 2\sin^2\theta ze wzoru sumy.

  29. Ex. 12.29Understanding

    W której ćwiartce znajduje się kąt θ\theta taki, że sinθ>0\sin\theta > 0 i cosθ<0\cos\theta < 0?

  30. Ex. 12.30Understanding

    Określ wszystkie θ[0,2π)\theta \in [0, 2\pi) takie, że sinθ=cosθ\sin\theta = \cos\theta. (Wskazówka: kiedy tangens = 1?)

  31. Ex. 12.31Understanding

    Udowodnij, że (1+tan2θ)cos2θ=1(1 + \tan^2\theta)\cos^2\theta = 1 dla każdego θ\theta z cosθ0\cos\theta \neq 0.

  32. Ex. 12.32Understanding

    Użyj tożsamości sin(πθ)=sinθ\sin(\pi - \theta) = \sin\theta aby obliczyć sin(5π/6)\sin(5\pi/6) bez używania ćwiartki.

  33. Ex. 12.33Modeling

    Krążek winylowy obraca się z prędkością 33 rpm. Oblicz prędkość kątową w rad/s.

  34. Ex. 12.34ModelingAnswer key

    Wahadło opisuje łuk 30°. Długość łuku jeśli nitka ma 1,51{,}5 m?

  35. Ex. 12.35Modeling

    Brazylijska sieć elektryczna ma częstotliwość f=60f = 60 Hz. Jaka jest prędkość kątowa ω=2πf\omega = 2\pi f w rad/s?

  36. Ex. 12.36ModelingAnswer key

    Silnik przemysłowy obraca się z prędkością 18001\,800 rpm. Prędkość kątowa w rad/s?

  37. Ex. 12.37Modeling

    Koło roweru o promieniu 3535 cm. Prędkość liniowa 2020 km/h. Jaka jest prędkość kątowa w rad/s?

  38. Ex. 12.38Modeling

    Faza oscylatora to θ(t)=ωt+φ\theta(t) = \omega t + \varphi, z ω=2π\omega = 2\pi rad/s i φ=π/4\varphi = \pi/4. Oblicz θ(0)\theta(0) i θ(1)\theta(1). Jaki jest kąt współterminalny dla θ(1)\theta(1) w [0,2π)[0, 2\pi)?

  39. Ex. 12.39Challenge

    Weryfikuj, że trzy wektory jednostkowe równomiernie rozłożone co 120°120° sumują się do zera: k=02cos(2πk/3)=0\sum_{k=0}^{2}\cos(2\pi k/3) = 0 i k=02sin(2πk/3)=0\sum_{k=0}^{2}\sin(2\pi k/3) = 0.

  40. Ex. 12.40ProofAnswer key

    Wyzwanie. Udowodnij, że suma NN-tych pierwiastków jedności wynosi zero: k=0N1e2πik/N=0\displaystyle\sum_{k=0}^{N-1} e^{2\pi ik/N} = 0 dla N2N \geq 2. Użyj sumy progresji geometrycznej. Zinterpretuj geometrycznie jako wierzchołki wielokąta regularnego.

Źródła

  • Algebra and Trigonometry 2e — Jay Abramson et al. (OpenStax) · 2022, wydanie 2 · EN · CC-BY 4.0 · §5.1 (kąty i radiany), §5.3 (koło jednostkowe), §9.2–9.3 (suma, różnica, kąt podwojony). Podstawowe źródło bloków A, B, C i D.
  • Precalculus / College Algebra / Trigonometry — Carl Stitz, Jeff Zeager · 2013, v3 · EN · CC-BY-NC-SA · §10.1 (kąty), §10.3 (koło unitarne), §10.4–10.5 (tożsamości). Źródło uzupełniające bloków B i C.
  • Matemática elementar / Trigonometria — Wikilivros · bieżące · PT-BR · CC-BY-SA · natywne odniesienie w języku portugalskim, konwersje i kąty szczególne.
  • University Physics (Volume 1) — OpenStax · 2016 · EN · CC-BY 4.0 · §10.1 (zmienne rotacyjne). Źródło bloku D (modelowanie fizyczne).
  • University Physics (Volume 2) — OpenStax · 2016 · EN · CC-BY 4.0 · §15.2–15.3 (obwody AC). Źródło ćwiczeń 12.35 i 12.39.

Updated on 2026-05-11 · Author(s): Clube da Matemática

Found an error? Open an issue on GitHub or submit a PR — open source forever.