Math ClubMath Club
v1 · padrão canônico

Lição 66 — Concavidade e pontos de inflexão

Sinal de f'': côncava para cima quando f'' > 0, para baixo quando f'' < 0. Inflexão onde f'' muda de sinal. Teste da segunda derivada para extremos.

Used in: 2.º ano EM avançado · Equiv. Math I/II japonês · Equiv. Leistungskurs Analysis alemão · Cálculo I universitário

f(x)>0    f coˆncava,f(x)<0    f coˆncava,f muda sinal    inflexa˜of''(x) > 0 \implies f \text{ côncava}\uparrow, \quad f''(x) < 0 \implies f \text{ côncava}\downarrow, \quad f'' \text{ muda sinal} \implies \text{inflexão}
Choose your door

Rigorous notation, full derivation, hypotheses

Ścisła definicja i kryteria

Wklęsłość i wypukłość

"The function ff is concave up on an interval II if f(x)0f''(x) \geq 0 for all xIx \in I." — OpenStax Calculus Vol. 1 §4.5

Kryterium poprzez drugą pochodną: jeśli ff jest dwukrotnie różniczkowalna na II:

  • f(x)0f''(x) \geq 0 na II     \iff ff wypukła (wklęsła w górę).
  • f(x)0f''(x) \leq 0 na II     \iff ff wklęsła (w dół).
  • f(x)>0f''(x) > 0 ściśle \Rightarrow ścisła wypukłość.
f'' > 0 — miskacięciwa powyżej łukuf'' < 0 — kapeluszcięciwa poniżej łuku

Wklęsła w górę (f'' > 0): cięciwa leży powyżej łuku. Wklęsła w dół (f'' < 0): cięciwa leży poniżej łuku.

Punkt przegięcia

Uwaga: f(x0)=0f''(x_0) = 0 jest warunkiem koniecznym, ale NIE wystarczającym. Klasyczny kontrprzykład: f(x)=x4f(x) = x^4 ma f(0)=0f''(0) = 0, ale f0f'' \geq 0 w otoczeniu zera — bez zmiany znaku, zatem 00 nie jest punktem przegięcia.

"If the concavity changes at a point (x0,f(x0))(x_0, f(x_0)), we call this a point of inflection. It must be the case that f(x0)f''(x_0) changes sign." — APEX Calculus §3.4

Test drugiej pochodnej dla ekstremów lokalnych

Dowód dla minimum: jeśli f(x0)=0f'(x_0) = 0 i f(x0)>0f''(x_0) > 0, to na mocy ciągłości ff'' istnieje otoczenie, gdzie f(x)>0f''(x) > 0, więc ff' jest rosnąca w tym otoczeniu. Skoro f(x0)=0f'(x_0) = 0, to f<0f' < 0 na lewo od x0x_0 i f>0f' > 0 na prawo — z testu pierwszej pochodnej x0x_0 jest minimum lokalne. ∎

Przykłady rozwiązane

Exercise list

40 exercises · 10 with worked solution (25%)

Application 20Understanding 4Modeling 10Challenge 2Proof 4
  1. Ex. 66.1ApplicationAnswer key

    Określ wklęsłość f(x)=x2f(x) = x^2 na całym R\mathbb{R}. Czy istnieje przegięcie?

  2. Ex. 66.2ApplicationAnswer key

    Określ wklęsłość i punkty przegięcia f(x)=x3f(x) = x^3.

  3. Ex. 66.3Application

    Wklęsłość f(x)=x4f(x) = x^4. Czy jest przegięcie w x=0x = 0? Uzasadnij znakiem ff''.

  4. Ex. 66.4Application

    Wklęsłość f(x)=exf(x) = e^x na całym R\mathbb{R}. Czy istnieje przegięcie?

  5. Ex. 66.5Application

    Wklęsłość f(x)=lnxf(x) = \ln x na (0,)(0, \infty).

  6. Ex. 66.6Application

    Wklęsłość f(x)=sinxf(x) = \sin x na [0,2π][0, 2\pi]. Identyfikuj punkty przegięcia.

  7. Ex. 66.7Application

    Wklęsłość f(x)=cosxf(x) = \cos x na [0,2π][0, 2\pi]. Punkty przegięcia.

  8. Ex. 66.8Application

    Wklęsłość f(x)=1/xf(x) = 1/x na przedziałach (0,)(0,\infty) i (,0)(-\infty,0).

  9. Ex. 66.9ApplicationAnswer key

    Wklęsłość f(x)=ex2/2f(x) = e^{-x^2/2} (Gauss). Identyfikuj punkty przegięcia.

  10. Ex. 66.10ApplicationAnswer key

    Wklęsłość i przegięcie f(x)=x33x2+2f(x) = x^3 - 3x^2 + 2.

  11. Ex. 66.11Application

    Użyj testu ff'': sklasyfikuj ekstrema f(x)=x312xf(x) = x^3 - 12x.

  12. Ex. 66.12Application

    Ekstrema f(x)=x44x2f(x) = x^4 - 4x^2 via test ff''.

  13. Ex. 66.13Application

    Ekstrema f(x)=xexf(x) = x e^{-x} via ff''.

  14. Ex. 66.14ApplicationAnswer key

    Ekstrema f(x)=x2lnxf(x) = x^2 \ln x na (0,)(0, \infty) via ff''.

  15. Ex. 66.15Application

    Ekstrema f(x)=sinx+12sin(2x)f(x) = \sin x + \frac{1}{2}\sin(2x) na [0,2π][0, 2\pi].

  16. Ex. 66.16Application

    Pokaż, że f(x)=x4f(x) = x^4 ma minimum w x=0x = 0 mimo f(0)=0f''(0) = 0 (test nierozstrzygnięty).

  17. Ex. 66.17Application

    Pokaż, że f(x)=x5f(x) = x^5 nie ma ekstremum w x=0x = 0 mimo f(0)=0f'(0) = 0.

  18. Ex. 66.18Application

    Dla f(x)=x2+1/xf(x) = x^2 + 1/x na x>0x > 0: znajdź minimum i uzasadnij ff''.

  19. Ex. 66.19ApplicationAnswer key

    Ekstrema f(x)=lnx/xf(x) = \ln x / x na (0,)(0, \infty) via ff''.

  20. Ex. 66.20Application

    Ekstrema f(x)=x1/xf(x) = x^{1/x} na (0,)(0, \infty) (weź lnf\ln f przed pochodną).

  21. Ex. 66.21Modeling

    Koszt C(q)=q36q2+9q+100C(q) = q^3 - 6q^2 + 9q + 100. Znajdź przegięcie i interpretuj jako zmianę zwrotu marginalnego.

  22. Ex. 66.22Modeling

    Zysk π(q)=q3+30q2100q\pi(q) = -q^3 + 30q^2 - 100q. Maksymalizuj via π\pi' i potwierdź π\pi''.

  23. Ex. 66.23Modeling

    Krzywa logistyczna P(t)=K/(1+ert)P(t) = K/(1 + e^{-rt}). Pokaż, że jest przegięcie w P=K/2P = K/2 (połowa nośności).

  24. Ex. 66.24Modeling

    Energia potencjalna U(x)=cosxU(x) = -\cos x (wahadło). Znajdź równowagi stabilne i niestabilne używając UU''.

  25. Ex. 66.25ModelingAnswer key

    Sprężyna harmoniczna: U(x)=12kx2U(x) = \frac{1}{2}kx^2. Pokaż, że x=0x = 0 jest równowagą stabilną używając UU''.

  26. Ex. 66.26Modeling

    Entropia Bernoulli'ego H(p)=plnp(1p)ln(1p)H(p) = -p\ln p - (1-p)\ln(1-p). Pokaż H<0H'' < 0 i że maksimum jest w p=1/2p = 1/2.

  27. Ex. 66.27Modeling

    Krzywa uczenia L(t)=1ektL(t) = 1 - e^{-kt}. Określ wklęsłość. Co ona mówi o prędkości uczenia?

  28. Ex. 66.28Modeling

    W epidemii szczyt nowych przypadków występuje w punkcie przegięcia krzywej skumulowanych przypadków f(t)f(t). Uzasadnij geometrycznie i via ff''.

  29. Ex. 66.29Modeling

    Użyteczność U(W)=lnWU(W) = \ln W jest wklęsła. Wyjaśnij, jak nierówność Jensena implikuje awersję do ryzyka dla tego inwestora.

  30. Ex. 66.30Modeling

    Dlaczego funkcja straty regresji liniowej ma unikatowe globalne minimum? Użyj wypukłości do uzasadnienia.

  31. Ex. 66.31Understanding

    Jaki jest poprawny warunek, aby x0x_0 był punktem przegięcia ff?

  32. Ex. 66.32UnderstandingAnswer key

    Udowodnij, że suma dwóch funkcji wypukłych jest wypukła, używając definicji via ff''.

  33. Ex. 66.33Understanding

    Pokaż, że ff wypukła na II implikuje nierówność punktu środkowego: f ⁣(x+y2)f(x)+f(y)2f\!\left(\frac{x+y}{2}\right) \leq \frac{f(x)+f(y)}{2}.

  34. Ex. 66.34UnderstandingAnswer key

    Dlaczego f(x0)=0f''(x_0) = 0 nie jest wystarczające do gwarancji przegięcia? Daj konkretny kontrprzykład.

  35. Ex. 66.35Challenge

    Pokaż, że ln\ln jest wklęsła na (0,)(0,\infty) i użyj tego do udowodnienia nierówności AM-GM: (x+y)/2xy(x+y)/2 \geq \sqrt{xy} dla x,y>0x, y > 0.

  36. Ex. 66.36Challenge

    Funkcja Hubera L(x)=x2/2L(x) = x^2/2, jeśli x1|x| \leq 1; x1/2|x| - 1/2 inaczej. Jest wypukła? Gdzie LL'' jest nieciągła?

  37. Ex. 66.37Proof

    Udowodnij test drugiej pochodnej via wielomian Taylora rzędu 2.

  38. Ex. 66.38Proof

    Udowodnij nierówność Jensena dla dwóch punktów: f(tx1+(1t)x2)tf(x1)+(1t)f(x2)f(tx_1 + (1-t)x_2) \leq tf(x_1) + (1-t)f(x_2) — bezpośrednio z definicji wypukłości.

  39. Ex. 66.39ProofAnswer key

    Udowodnij, że każda funkcja wypukła na otwartym przedziale jest ciągła we wnętrzu.

  40. Ex. 66.40Proof

    Udowodnij, że ff jest wypukła wtedy i tylko wtedy, gdy wykres zawsze leży powyżej dowolnej stycznej: f(y)f(x)+f(x)(yx)f(y) \geq f(x) + f'(x)(y-x) dla wszystkich x,yx, y.

Źródła

  • Active Calculus — Boelkins · 2024 · §3.1 Using Derivatives to Identify Extreme Values · CC-BY-NC-SA. Źródło podstawowe.
  • Calculus Volume 1 — OpenStax · 2016 · §4.5 Derivatives and the Shape of a Graph · CC-BY-NC-SA.
  • APEX Calculus — Hartman et al. · 2024 · v5.0 · §3.4 Concavity and the Second Derivative Test · CC-BY-NC.

Updated on 2026-05-05 · Author(s): Clube da Matemática

Found an error? Open an issue on GitHub or submit a PR — open source forever.